Produkty paleo, AIP, SCD z uwzględnieniem FODMAPS, histaminy i salicylanów

tabela miniaturkaPonieważ przez 25 lat nie udało się na 100% ustalić, co mi szkodzi, postanowiłam wykorzystać całą zebraną wiedzę i zrobić listę produktów do testowania na diecie eliminacyjnej. Dzięki syntezie dostępnych informacji w języku polskim i angielskim nie muszę w nieskończoność wracać do informacji o jakiejś diecie czy jakimś produkcie i ciągle go sprawdzać w różnych źródłach. Nie spotkałam się nigdzie z taką listą, więc postanowiłam ją sama stworzyć. Wszystkie produkty ujęte w poniższej tabeli są dozwolone na protokole autoimmunologicznym, a więc paleo. Próbowałam ułożyć je w miarę możliwości w kolejności zgodnej z fazami diety SCD, a do tego podać informacje o zawartości FODMAP, histaminy i salicylanów, czyli najczęstszych powodów problemów trawiennych / zdrowotnych. Będzie to moje narzędzie do rozwiązywania wszelkich ewentualnych, spowodowanych dietą problemów zdrowotnych w przyszłości.

Pozostawione same sobie tylko się mnożą i pogarszają, a w ten sposób powinno udać się każdorazowo je zidentyfikować, zweryfikować i wyleczyć / wykluczyć. Dzięki temu będę też mieć bezpieczną bazę produktów, a w przypadku pozostałych pewnie od czasu do czasu będzie sobie można pozwolić na reintrodukcję. Zaczniemy od skrótowej charakterystyki poszczególnych diet, a zakończymy na charakterystyce poszczególnych produktów.

Protokół autoimmunologiczny, (z ang. autoimmune protocol), dalej AIP, stosowany jest w chorobach autoimmunologicznych. Jest to dieta zakładająca spożywanie mięsa, ryb, owoców morza, warzyw, owoców i wybranych tłuszczy, a wyłączająca ze spożycia: zboża i pseudozboża, nabiał, rośliny strączkowe, warzywa psiankowate, pestki, orzechy, alkohol, kofeinę, kakao oraz wszelkie niezdrowe produkty przemysłowo przetworzone, sztucznie dosładzane itd. Wyłącza się je z diety, bo mogą powodować atak układu odpornościowego, drażnią jelita, mózg, działają prozapalnie, są stresorami dla organizmu, zawierają składniki antyodżywcze lub mogą powodować reakcje alergiczne albo wchodzić w reakcje krzyżowe np. z glutenem.

Ponieważ problemem w autoimmunologii są chore jelita (nieszczelne, z nieodpowiednią mikroflorą), dobrze zacząć jest leczenie właśnie od nich. W ten sposób działa dieta SCD (specific carbohydrates diet), która jest zbilansowaną i bezpieczną dietą leczącą jelita. Jest to dieta oparta o monosacharydy, które są łatwo przyswajalne przez organizm. Dieta SCD jest zbliżona do paleo, ponieważ większość produktów zgodnych z tą dietą to takie, które ludzie spożywali przed rewolucją agrarną i do których spożycia jesteśmy jako gatunek ewolucyjnie przystosowani.

Problemy trawienne mogą być u niektórych spowodowane nietolerancją FODMAP czyli fermentowanych Oligo-, Di- i Monosacharydów oraz Polioli. Są to węglowodany słabo przyswajalne i łatwo fermentujące. Zalicza się do nich następujące grupy: fruktoza, laktoza, galaktoza, fruktany i poliole. Nie chodzi tu o reakcję immunologiczną, ale raczej o słabą przyswajalność fruktozy lub zawierających ją związków. Nadmiar fruktozy prowadzi do przerostu bakteryjnego w jelitach oraz słabszego wchłaniania wody, co powoduje różne nieprzyjemne problemy trawienne. Przyczyny nietolerancji FODMAP są na razie słabo zbadane.

Jeśli jesteśmy na AIP, bierzemy pod uwagę produkty dozwolone na SCD i uważamy  na zawartość FODMAP, ale nadal nie mamy oczekiwanych efektów (tj. jest poprawa, ale nie całkowita), warto zwrócić uwagę na problemy z histaminą. Histamina to substancja, którą zawierają niektóre spożywane przez nas produkty i wytwarza ją nasz organizm, który powinien ją też rozkładać. Gdy mamy jej za dużo w diecie i organizm nie potrafi rozłożyć jej nadmiaru (bo mamy chore jelita, tj. nieszczelne albo z nieodpowiednią mikroflorą, predyspozycje genetyczne, kontakt z toksynami), mamy problemy, które mogą przypominać reakcje alergiczne. Występują one dość szybko po spożyciu danego produktu, więc w miarę łatwo ustalić przyczynę (pomoże prowadzenie dziennika diety). Histamina w diecie pochodzi z produktów, które zawierają jej dużo w wyniku obróbki właściwej jak fermentacja lub niewłaściwej (np. za wysoka temp. przechowywania lub zbyt długie przechowywanie), a wreszcie psucia się. Zawartość histaminy w danym produkcie często zależy właśnie od obróbki, dlatego np. jedna ryba danego gatunku raz nam zaszkodzi a innym razem nie… Ponadto histaminę w organizmie wytwarzają niektóre szczepy bakteryjne. Jak sobie pomóc? Dietą niskohistaminową oraz poprawą pracy jelit (czyli znowu dieta plus suplementacja, ewentualnie likwidacja patogenów). Histamina to nie jedyna taka problematyczna substancja, ale chyba najbardziej znana. Podobnie może działać tyramina, występująca zresztą w podobnych produktach.

Nadal coś nam dolega? Może to nadwrażliwość na jakiś składnik naszej diety (food sensitivity), np. na salicylany? Salicylany to związki organiczne występujące w roślinach i pełniące u nich rolę mechanizmu obronnego, stosowane też w lekach lub kosmetykach. W dużych dawkach są toksyczne, a w mniejszych mogą powodować nadwrażliwość lub nietolerancję. Salicylany mają też swoje dobre strony i najprawdopodobniej są niezbędnym w diecie mikroskładnikiem. Reakcje na salicylany przypominać mogą objawy alergiczne. Pomóc może suplementacja i wyleczenie innych problemów zdrowotnych (jelita, insulina).

Na koniec bonus :-) Zostają jeszcze reakcje krzyżowe z glutenem. Mamy z nimi do czynienia wtedy, gdy spożywane produkty zawierają molekuły przypominające gluten i powodujące przez to odpowiedź organizmu jak po spożyciu glutenu. Napiszę o nich więcej przy okazji reintrodukcji.

Pora na podsumowanie i listę dozwolonych produktów oraz ich charakterystykę.

Chciałabym też podkreślić, że dieta nie zawsze załatwi wszystkie problemy. Podobnie suplementacja. Nie nazwałabym ich pełnym protokołem autoimmunologicznym. Zamierzam przygotować więcej informacji o czynnikach chorobotwórczych i sposobach radzenia sobie z nimi w autoimmunologii. Chciałabym w ten sposób usystematyzować swoją wiedzę, mieć możliwość ciągłej i wygodnej aktualizacji informacji, a przy tym dokładnie sprawdzić, ile już zrobiłam i ile mam jeszcze przede mną w drodze do pełnego protokołu autoimmunologicznego i wyzdrowienia / całkowitej remisji.

Zachęcam nie tylko do korzystania z tabeli, ale też zgłaszania propozycji poprawek / konstruktywnej krytyki w komentarzach lub mailowo :-)

Źródła:

AIP:

http://www.thepaleomom.com/autoimmunity/the-autoimmune-protocol

http://www.thepaleomom.com/2012/07/spices-on-autoimmune-protocol.html

Dieta SCD:

http://www.tlustezycie.pl/2013/06/fazy-diety-eliminacyjnej-scd.html

http://www.breakingtheviciouscycle.info/legal/listing/

http://www.thepaleomom.com/2012/04/fruit-and-starchy-vegetables-with-small.html

FODMAP:

http://www.thepaleomom.com/2012/08/modifying-paleo-for-fodmap-intolerance.html

http://www.tlustezycie.pl/2012/07/fodmaps.html

http://www.ibsdiets.org/fodmap-diet/fodmap-food-list/

https://stanfordhealthcare.org/content/dam/SHC/for-patients-component/programs-services/clinical-nutrition-services/docs/pdf-lowfodmapdiet.pdf

Histamina:

http://www.thepaleomom.com/2013/06/teaser-excerpt-from-the-paleo-approach-histamine-intolerance.html

http://www.tlustezycie.pl/2014/02/nietolerancja-histaminy.html

http://paleoleap.com/histamines/

http://thepaleodiet.com/histamine-intolerance-paleo-diet/

http://www.mindbodygreen.com/0-11175/everything-you-need-to-know-about-histamine-intolerance.html

Salicylany:

http://www.thepaleomom.com/2012/10/what-is-salicylate-sensitivityintolerance.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Salicylic_acid

http://salicylatesensitivity.com/about/food-guide/

http://www.webmd.com/allergies/guide/salicylate-allergy

Reakcje krzyżowe z glutenem:

http://www.thepaleomom.com/2013/03/gluten-cross-reactivity-update-how-your-body-can-still-think-youre-eating-gluten-even-after-giving-it-up.html

http://www.tlustezycie.pl/2013/08/mozg-na-glutenie-czyli-czemu.html

  • Olga Bajak

    Cześć! Spędzenie kilku godzin na Twoim blogu zdecydowanie nie było czasem zmarnowanym! Dzięki, że postanowiłaś poświęcić tyle czasu, by dzielić się zdobytą wiedzą. Inspirujesz i pomagasz. Pozdrawiam

  • Hej, dziękuję za tak miły komentarz:) Cieszę się, jeśli mogę pomóc, a na bloga w miarę czasu i możliwości staram się przelać całą swoją wiedzę, zdobyte informacje i przemyślenia. Zapraszam ponownie i pozdrawiam

  • Pingback: Dieta niskohistaminowa i protokół antyhistaminowy | zdrowie-paleo()